Lễ hội văn hóa

Lễ mừng cơm mới của người Mường Yên Lập

Hàng năm, vào ngày 10 tháng 10 âm lịch, người Mường ở Yên Lập lại rộn ràng chuẩn bị cho Lễ mừng cơm mới (lễ ăn cơm mới), với ý nghĩa tạ ơn trời đất, tổ tiên đã phù hộ cho mùa vụ tốt tươi, cho nhà nhà no ấm.

Lễ Mừng cơm mới được tổ chức sau khi thu hoạch vụ mùa. Theo quan niệm của người Mường, sau khi lúa được đưa về nhà, gạo mới nấu thành cơm phải đem cơm đó cúng ông bà tổ tiên trước sau đó mới được ăn, nếu không vụ sau sẽ mất mùa.

Nghi lễ này ở các vùng Mường không hoàn toàn giống nhau, người Mường Yên Lập bắt đầu cho nghi lễ Mừng cơm mới bằng việc đi rước vía lúa về nhà. Đến mùa lúa chín, vào một buổi sáng, người chủ gia đình chọn ngày tốt ra thăm ruộng, ngắt bảy hoặc chín bông nếp cái đẹp (tượng trưng cho bảy vía hoặc chín vía lúa) ở ruộng nhà mình tết lại thành một bó nhỏ đem về treo ở đầu cột cái trong nhà nơi cạnh bàn thờ tổ tiên. Họ đã hoàn thành công việc đi rước vía lúa về nhà. Sau nghi lễ đầu tiên này, mọi người trong nhà mới được ra đồng gặt lúa.

Sau khi lúa mùa thu hoạch xong, vào ngày 10 tháng 10 âm lịch họ bắt đầu làm mâm cỗ cúng. Mâm cỗ cúng cơm mới có thể đầy đủ: cơm non, cá nướng, gà, thịt lợn, xôi màu,…nhưng không thể thiếu hai món chính là cơm non và cá nướng. Cơm non được làm từ loại gạo nếp cái ngon nhất mà họ trồng. Khi lúa vừa chín tới (đỏ đuôi) cắt nhứng bông lúa to đem về luộc chín, sau đó phơi hoặc sấy khô cho giòn, cho vào cối giã cả bông rồi lọc lấy gạo. Lấy lá gừng, lá riềng rửa sạch, giã vắt lấy nước, đổ nước đó vào gạo rồi nấu thành cơm. Thường là đun nước lá trước, nước xôi cho gạo vào, để gạo xôi khoảng 2 phút, đem vần đều. Khi cơm chín sẽ có màu xanh, xơi ra gói lại bằng lá dong, nén chặt. Khi gói chiếc bánh có hình thù như bánh chưng trông đẹp mắt. Người dân không gọi đó là bánh mà gọi là cơm non theo đúng nghĩa của nó. Hương vị thơm ngon của lúa mới đầu mùa hòa quyện với hương vị của lá tạo nên mùi vị rất hấp dẫn. Cá cúng chọn những con cá to nhất, ngon nhất được làm sạch để nguyên cả con, sau đó dùng xiên và kẹp nướng trên than cho chín đều.

commoi

Đồ lễ xong xuôi, thầy cúng cũng chính là chủ lễ, đại diện cho chủ nhà ăn mặc chỉnh tề bước lên bàn thờ tiến hành làm lễ. Với quan niệm, lúa gạo là tinh hoa của đất trời, là sản phẩm nuôi sống con người, và hôm nay con cháu mang những gì ngon nhất, đẹp nhất cúng trời đất, mời tổ tiên, cảm tạ các vị thần đã mang đến cho gia đình, bản làng vụ mùa no ấm. Cầu tổ tiên, thần thánh phù hộ cho mùa màng tiếp theo được mưa thuận gió hòa.

commoi2

Nghi lễ xong, các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau cùng thưởng thức thành quả lao động của mình. Trong bữa ăn mừng cơm mới thường có đầy đủ ông bà, cha mẹ, con cháu tụ họp vui vẻ, hàng xóm láng giềng dành cho nhau những lời hay ý tốt, động viên nhau cố gắng trong những mùa vụ tiếp theo.

Lễ mừng cơm mới là một nét đẹp trong văn hóa của người Mường bởi qua đó thể hiện được truyền thống uống nước nhớ nguồn, hiếu kính với tổ tiên, ông bà cha mẹ, thể hiện tình cảm gia đình, tình làng nghĩa xóm luôn gắn kết bền chặt.

(yenlap.phutho.gov.vn)

Các tin liên quan